महेन्द्रनगर :- सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशका विभिन्न जिल्लाहरूमा हिन्दू महिलाहरूले श्रद्धापूर्वक गौरा पर्व आदिकाल देखि नै मनाउने गरेका छन्। भाद्र महिनाको कृष्णपक्षको पञ्चमीदेखि सुरु हुने यो पर्व विशेषगरी महिलाले आफ्नो पारिवारिक सुख, समृद्धि र दीर्घायुको कामना गर्दै मनाउने गरिन्छ।
सांस्कृतिक र धार्मिक परम्पराले भरिएको हाम्रो नेपाली समाजमा गर्व गर्न लायक थुप्रै मौलिक रीतिरिवाज र परम्पराहरू रहेका छन् । ती मध्ये, विशेष गरी नेपालको कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ठूलो उत्साह र उमङ्गका साथ मनाइने गौरा पर्वले जनजीवनमा गहिरो सास्कृतिक छाप छोड्नुका साथै एक विशिष्ट पहिचान पनि निर्माण गरेको छ । देवी गौरी (गौरा) र भगवान शिव (महेश्वर) को पुजा गरी मनाइने यस पर्वले नारी शक्ति, समर्पण, भक्ति र संस्कृतिप्रतिको आस्थालाई उजागर गर्छ ।
गौरा पर्व केवल धार्मिक अनुष्ठान मात्र नभई समाजिक एकता, मेलमिलाप, आपसी सद्भाव र संस्कृतिक सरक्षणको आधारशिला समेत हो । विभिन्न धार्मिक, सास्कृतिक गीत, भजन, देउडा लगायतका नाच, व्रत, पूजापाठ र सामूहिक सहभागिताले यो पर्वलाई झनै विशेष बनाएको छ । यस पर्वले हाम्रा पुर्खाहरूको सस्कृति र परम्पराको सरक्षण गर्न प्रेरित गर्नुका साथै भावी पुस्तालाई यसको महत्व बुझ्न र आत्मसात गर्न समेत उत्प्रेरित गरेको छ ।
गौरा पर्वको धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व निकै गहिरो मानिन्छ। पुराणका अनुसार, देवी गौरीले भगवान् शिवलाई प्राप्त गर्न कठोर व्रत बसेकी थिइन्। त्यसैको सम्झनामा महिलाहरूले उपवास गर्दै **गौरा देवी र महेश्वर (शिव)**को पूजा आराधना गर्छन्। यस दिन महिलाहरूले डोलीमा गौरा र महेश्वरको मूर्ति राखी पूजा गर्ने परम्परा छ।
सुदूरपश्चिमका गाउँ–घरमा महिलाहरू समूहमा भेला भई देउडा, झुम्रा र अन्य लोकगीत गाउने गर्छन्। यो पर्वले धार्मिक आस्था मात्र नभई सांस्कृतिक एकता र सामुदायिक सौहार्द पनि बढाउने मान्यता छ। गौरा पर्वको अवसरमा महिलाहरूले नयाँ लुगा, विशेषगरी पातलो कपडा र हरियो चुरा, लगाउने र सिंदुर पोत्ने परम्परा पनि छ।
समाजशास्त्रीहरूका अनुसार, गौरा पर्व ग्रामीण भेगमा महिलाको सामाजिक भूमिका, परम्परागत संस्कृति र सहकार्यलाई जीवन्त बनाउने महत्वपूर्ण पर्व हो। यस पर्वले महिलाहरूबीच आपसी सद्भाव, मेलमिलाप र खुशी बाँड्ने संस्कारलाई प्रवर्द्धन गर्ने मानिन्छ।
गौरा पर्वको अवसरमा स्वदेश तथा विदेशमा रहनु भएका समस्त नेपाली दिदीबहिनी तथा दाजुभाइहरूमा सुख, शान्ति र समृद्धिको वातावरण सिर्जना गर्दै सामाजिक सद्भाव अभिवृद्धि गर्न सबैलाई प्रेरित गर्न सकोस् भन्दै सुदूरपश्चिमेली नेपाली समाज भारत र मेरो तर्फबाट हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछु ।
महादेव भट्ट
अध्यक्ष
सुदूरपश्चिमेली नेपाली समाज भारत
एकताको प्रतिक गौरा पर्व :-महादेव भट्ट अध्यक्ष सुदूरपश्चिमेली नेपाली समाज भारत
प्रकाशित:
